Trudno się spodziewać, ale jednak. Adam sprawdzał pocztę na szkolnym komputerze. Nie wiedział dokładnie jak wygląda SPAM, czym się charakteryzuje i jakie są skutki jego otwierania.

Otworzył wiadomość.
Pobrał dodany do maila załącznik i go otworzył.
Zawirusował komputer i całą pracownię komputerową.

Czy można było tego uniknąć? Można.

1. Personalizacja stanowisk
   Nadszedł czas na skończenie kont o nazwie „studen1″, „student2″. Warto utworzyć konta na komputerze zawierające w nazwie imię i nazwisko ucznia.
2. Stałe miejsca pracy
   Stałe miejsce pracy ucznia umożliwi nauczycielami dojście do „sprawcy” w przypadku, gdy na komputerze znajdzie się nielegalne oprogramowanie czy błędy systemowe.
3. Zabezpieczenia przed nieodpowiednimi treściami
   Warto jest zainstalować w pracowni informatycznej oprogramowanie będące blokadą na strony o treści pornograficznej, przemocy, narkotykach itp. Dobrym rozwiązaniem jest program „Opiekun ucznia”.
4. Podgląd pulpitu
   Rozwiązanie niestety rzadko stosowane w polskich szkołach. Podgląd pulpitu umożliwia podgląd nauczycielowi aktualnie otwartych okien na stanowiskach uczniowskich. Warto w tej sprawie porozmawiać ze szkolnym administratorem sieci, który bez problemu uruchomi podgląd pulpitu na komputer nauczyciela.
5. Oprogramowanie antywirusowe
   Oprogramowanie antywirusowe w szkole to podstawa bezpieczeństwa. Uczniowie mają zwyczaj przynoszenia własnych płyt CD lub DVD, pendrive’ów oraz ściągania plików z poczty lub innych stron w sieci. To zapora Firewall i antywirus pierwsi wykryją zagrożenie.
6. Legalne oprogramowanie
   Dawajmy przykład młodym internautom – zwalczajmy piractwo komputerowe. Niech programy zainstalowane na stanowiskach będą legalne, a materiały w pracach uczniów będą na licencji FREE lub Creative Commons.

Przestrzegając powyższych zasad szkolna pracownia komputerowa stanie się o wiele bezpieczniejsza. Jednakże należy pamiętać, że żaden program nie zastąpi prawdziwego nauczyciela.

Netykieta (ang. netiquette) – etykieta sieciowa, czyli zbiór zasad postępowania i kulturalnego zachowania obowiązujących użytkowników Internetu.

Netykieta ma charakter nieformalny jednakże niektóre z jej zasad może mieć odniesienie do kodeksu karnego lub kodeksu wykroczeń.

Poniżej przedstawiamy netykietę w formie obrazkowej własnego autorstwa (kliknij, aby powiększyć).

Cyberprzemoc to przemoc oparta na użyciu technologii komunikacyjnych i informacyjnych.

Jakie są formy cyberprzemocy?

• nagrywanie filmów i robienie zdjęć bez zgody fotografowanego, a następnie umieszczenie ich w sieci
• rozsyłanie nieprawdziwych treści w formie SPAM’u
• włamania na strony internetowe i blogi
• podszywanie się pod inne osoby powodując przy tym szkody moralne
• groźby przy użyciu komunikatorów internetowych, chatów, poczty elektronicznej
• straszenie, uporczywe nękanie oraz szantażowanie poprzez możliwości Internetu
• uwodzenie przez komunikatory internetowe

Co wykorzystywane jest przy cyberprzemocy?

• blogi
• strony internetowe
• e-maile
• fora dyskusyjne
• chaty
• komunikatory
• portale społecznościowe
• SMS i MMS
• telefony komórkowe
• narzędzia rejestrujące (aparaty cyfrowe, kamery cyfrowe, dyktafony itd.)

Co zrobić, aby nie stać się ofiarą cyberprzemocy?

• nie zamieszczać zdjęć i filmów ze swoim wizerunkiem
• nie udostępniać danych osobowych
• nie publikować informacji o rodzinie (ich pracy, wykształceniu, wieku itd.)
• nie podawać nikomu swojego hasła
• dbać o prywatność swoich danych personalnych
• nie podawać w sieci swojego telefonu komórkowego czy stacjonarnego
• w razie wątpliwości zgłosić to rodzicom lub odpowiednim organom

Co zrobić, gdy się jest ofiarą cyberprzemocy?

• nie kontynuować kontaktu z cyberprzestępcą
• porozmawiać o tym z rodzicami
• zgłosić sprawę na policję
• zgłosić sprawę na Helpline.org.pl ; dzieckowsieci.pl ; dyzurnet.pl
• zachować dowody zbrodni!

Co zrobić, gdy się jest świadkiem cyberprzemocy?

• pomóc ofierze cyberprzemocy
• zgłosić to wychowawcy lub rodzicom poszkodowanego
• udać się na najbliższy komisariat policji
• należy przebywać z ofiarą ponieważ nie wiadomo czy cyberprzestępca nie będzie chciał spotkać się z ofiarą w „realu”

REAGUJ!

Gimnazjum nr 5 im. Cypriana Kamila Norwida; portal Nasza-Klasa.pl

Opis projektu
9 luty to Międzynarodowy Dzień Bezpiecznego Internetu. Oprócz lekcji przeprowadzonych przez nauczycieli informatyki na przełomie listopada i grudnia nasi uczniowie uczestniczyli w nagrywaniu filmu pt. „Masz ochotę na fajną zabawę?”. Film realizowany był przy współpracy z portalem Nasza-Klasa.pl. W ramach dalszej współpracy powstały kolejne próbne nagrania, a w kwietniu powstał pomysł na kolejny film edukacyjny. Ponadto z inicjatywy jednego ucznia zostało zorganizowane spotkanie z Panem Adrianem Balą – młodszym testerem i programistom z Naszej Klasy. Uczniowie poznali pracę w portalu oraz poznali portal od strony zabezpieczeń. Współpracę z portalem podjęła klasa 3c przy koordynacji wychowawcy p. Barbary Sikory, opiekuna SU p. Katarzyny Baranek i nauczyciela informatyki p. Łukasza Gałana.

Szczegółowy opis działań
1. Przeprowadzenie lekcji przez nauczycieli informatyki na temat bezpiecznego poruszania się po sieci.
2. Obchody Dnia Bezpiecznego Internetu – film dotyczący Cyberprzemocy.
3. Przygotowanie filmu edukacyjnego przy współpracy z portalem Nasza-Klasa.pl.
4. Organizacja spotkania z pracownikiem portalu Nasza-Klasa.pl

Opis zaangażowania uczestników społeczności szkolnej w realizację projektu
1) Aktywny udział w lekcjach edukacyjnych.
2) Uczestnictwo w filmie edukacyjnym Naszej Klasy.
3) Udział w prelekcji poświęconej budowie i zabezpieczeniach na portalu Nasza-Klasa.pl.
4) Udział w akcji „Powiedz STOP Cyberprzemocy”.

Harmonogram działań
listopad-grudzień 2009
Lekcje edukacyjne dla uczniów.
styczeń 2010
Udział w filmie „Masz ochotę na fajną zabawę?” przy współpracy z portalem Nasza-Klasa.pl
5 luty 2010
Premiera filmu edukacyjnego „Masz ochotę na fajną zabawę?”
9 luty 2010
Obchody Dnia Bezpiecznego Internetu.
26 marzec 2010
Prelekcja pt. „Jak wygląda i co daje praca w Naszej Klasie?” poprowadzona przez młodszego testera i programistę portalu p. Adriana Balę.
maj-czerwiec 2010
Podsumowanie akcji.

Zakładane rezultaty
Niebezpieczeństwa w Internecie tylko czekają, aby zaatakować kolejnego internautę przez wirusa, wejście na konto pocztowe czy zrobienie jakiegoś głupiego żartu. Cyberprzemoc czasem ma swój początek w szkole czy na podwórku. Filmik nakręcony komórką może sprawić wiele przykrości nagranej osobie. Internet ma zasięg światowy. Tekst, mail, filmik czy dźwięk „wpuszczony” w Internet już może być oznaką Cyberprzemocy. Stąd te wszystkie działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa w sieci głównie wśród młodzieży. Mamy nadzieję, że przez podjęte przez nas działania nasi uczniowie poznali „poradnik” bezpiecznego poruszania się po stronach internetowych, forach, e-sklepach czy kontach bankowych. Internet to przyszłość, a zarazem bank niebezpieczeństw.

Film edukacyjny „Masz ochotę na fajną zabawę?”

Premierowy film dla młodzieży nosi tytuł “Masz ochotę na fajną zabawę?” i w przystępny sposób pokazuje konsekwencje nieodpowiedzialnych zachowań w sieci. W produkcji wystąpili uczniowie z Gimnazjum nr 5 we Wrocławiu, za co serdecznie dziękujemy. Podziękowania kierujemy również do Komendy Wojewódzkiej Policji oraz Sądu Administracyjnego.

Cała akcja towarzyszy rozwijaniu działu “Bezpieczeństwo” na portalu Nasza-klasa.pl oraz z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu. Oprócz filmu w naszej szkole odbędą się lekcje z informatyki na temat bezpiecznego poruszania się po sieci. Produkcję uczniów klasy 3c, która powstała przy współpracy także z nauczycielami: p. Sikorą, p. Baranek oraz p. Gałanem (lista osób zaangażowanych w projekt) pod kierownictwem przedstawicieli portalu Nasza-klasa.pl prezentujemy poniżej:

Najczęstszym zagrożeniem, na który możemy natrafić w sieci Internet są wirusy.

Wirus komputerowy to niewielka aplikacja, która podłącza się do innego programu i wraz z nim uruchomieniem zaczyna szkodzić komputerowi. Rzadko wirus komputerowy uruchamia się sam.

Wyróżniamy w cyberświecie kilka rodzajów wirusów komputerowych:

Robaki – najczęściej „łapany” typ wirusa. Przejdzie on do naszego komputera podczas przeglądania stron Internetowych (historia) oraz przy ściąganiu programów z typowych stron Internetowych. Zwykle nie powoduje większych szkód, ale może spowodować zwolnienie pracy komputera.

Konie trojańskie tzw. „trojany” – jest to poważniejszy rodzaj wirusa od typowego robaka. Po uruchomieniu programu czy gry trojan przenika do systemu operacyjnego. Użytkownik bez lepszego oprogramowania antywirusowego nie zauważy tego faktu. Komputer nie spowolni, aplikacja będzie działała tak samo jak za każdym innym razem, jednakże wirus zacznie dość powoli, ale silnie zmieniać pliki, które spowodują błędy w systemie.

Wirusy szpiegowskie tzw. „szpiegi” – w momencie uruchomienia wirusa rozpocznie on wyszukiwanie prywatnych danych na komputerze: loginów, haseł, pinów. Zostaną one rozkodowane i przesłane do ustalonego odbiorcy. On zaś może dostać się do naszych kont na stronach Internetowych, kont bankowych itp. Ważne jest, aby nie zapamiętywać w systemie i przeglądarkach Internetowych loginów i haseł – uniemożliwi to wirusowi przekazanie właściwych informacji.

To są tylko podstawowe typy wirusów, istnieją także tzw. bomby, króliki, fałszywki, szerszenie, które mogą użytkownika narazić na niepotrzebne straty.

Siła owych strat zależy od użytkownika (czy posiada zabezpieczenia) oraz od autora wirusa komputerowego. Od niego zależy co ma zdziałać szkodliwa aplikacja. Przykładowo:

• zamykanie systemu operacyjnego
• zamykanie wszystkich otwartych aplikacji
• uruchamianie aplikacji
• zmiana ustawień systemu
• usuwanie/zmiana plików
• rozkodowywanie loginów, haseł
• SPAM
• uniemożliwienie pracy użytkownikowi komputera (zacinanie się systemu, silne spowolnienie)
• uniemożliwienie otwarcia jakiejkolwiek aplikacji

Wirusy komputerowe najczęściej możemy złapać przez ściąganie aplikacji z Internetu, uruchamianie nieznanych płyt, a także przez nieprzeskanowaną pamięć flash (Pendrive). Należy pamiętać o tym, aby skanować komputer oraz płyty i pendrivy – ten krok wykryje szkodliwe aplikacje na komputerze czy dysku przenośnym.

Internet to znak naszych czasów i my jako nauczyciele powinniśmy podpowiadać jak mądrze i bezpiecznie z niego korzystać.

Drogi nauczycielu informatyki i wychowawco!

Zachęcamy Was do przekazywania uczniom wiedzy o bezpiecznym poruszaniu się po Internecie. Wy, jako osoby dorosłe, znacie sposoby, dzięki którym dzieci mogą uniknąć cyberprzemocy.

Poniżej prezentujemy sprawozdania z przeprowadzonych obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu (rok 2009 i 2010). W sprawozdaniach znajdują się takie pliki jak:

• scenariusz lekcji z informatyki
• scenariusz lekcji wychowawczej
• karta pracy ucznia
• zadanie domowe dla uczniów
• prezentacja multimedialna
• propozycje konkursów
• prace uczniów

Życzymy bezpiecznego korzystania z Internetu!

Rok Bezpiecznego Internetu 2010

9 luty to Międzynarodowy Dzień Bezpiecznego Internetu. Oprócz lekcji przeprowadzonych przez nauczycieli informatyki na przełomie listopada i grudnia nasi uczniowie uczestniczyli w nagrywaniu filmu pt. „Masz ochotę na fajną zabawę?”. Film realizowany był przy współpracy z portalem Nasza-Klasa.pl. W ramach dalszej współpracy powstały kolejne próbne nagrania, a w kwietniu powstał pomysł na kolejny film edukacyjny. Ponadto z inicjatywy jednego ucznia zostało zorganizowane spotkanie z Panem Adrianem Balą – młodszym testerem i programistom z Naszej Klasy. Uczniowie poznali pracę w portalu oraz poznali portal od strony zabezpieczeń. Współpracę z portalem podjęła klasa 3c przy koordynacji wychowawcy p. Barbary Sikory, opiekuna SU p. Katarzyny Baranek i nauczyciela informatyki p. Łukasza Gałana.

Pliki do pobrania:

• Sprawozdanie
• Stop przemocy – grafika
• Ankieta Nasza-Klasa.pl
• Ankieta Nasza-Klasa.pl – podsumowanie

Dzień Bezpiecznego Internetu 2009

Zajęcia edukacyjne „Dzień Bezpiecznego Internetu” – „Stop cyberprzemocy” w Gimnazjum nr 5 trwały od 11 lutego do 18 marca 2009 roku. Ostatnie przedsięwzięcie, nieco odległe

w czasie, to specjalnie dla Rodziców przygotowana prelekcja nt.”Zagrożeń dla osób korzystających z Internetu(13.05.2009)

W zajęciach wzięło udział 180 osób, co stanowi 42,1% wszystkich uczniów naszej szkoły (428 uczniów). Problem cyberprzemocy i bezpieczeństwa w sieci był poruszany na lekcjach informatyki przez członków Zespołu Informatycznego. Dużą pomocą okazały się materiały edukacyjne dostarczone do szkoły. Odbywały się pogadanki, prezentacja filmów, dyskusje, uczniowie wykonywali plakaty i prezentacje. Prace graficzne uczniów prezentowane były

w gabinetach informatycznych i na korytarzu szkolnym. Uczniowie brali udział w anonimowej ankiecie „Sprawdź, czy jesteś bezpieczny w Internecie…” ( wnioski z ankiety opracowane w punkcie 5 sprawozdania). Podczas trwania akcji wykorzystano również stronę internetową szkoły (www.gimnazjum5.pl), na której została umieszczona m.in. sonda dotycząca celowości organizowania Dnia Bezpiecznego Internetu.

Dołożyliśmy również starań, aby przesłanie akcji dotarło do Rodziców. W dniu, w którym odbywają się Zebrania dla Rodziców, działał punkt informacyjny prowadzony przez uczniów klasy 2c. Uczniowie rozdawali ulotki, zwracające m.in. uwagę na problem uzależnienia od Internetu, adresy ciekawych stron internetowych poruszających w/w tematykę.

Pliki do pobrania:

• Sprawozdanie
• Szkolny Konkurs DBI 2009
• Szkolny Konkurs DBI 2009 – wyniki
• Ankieta „Cyberprzemoc”
• Ankieta „Cyberprzemoc” – podsumowanie
• Sonda internetowa
• Wnioski końcowe
• Gazetka ścienna – zdjęcie
• Punkt informacyjny – zdjęcie

Pop-up – tzw. wyskakujące okienka. Pojawiają się często na stronach i niektóre z nich są trudne do zamknięcia. Mimo kliknięcia na przycisk X spowoduje przeniesienie do innej strony lub rozpocznie się pobieranie złośliwego pliku.

Często wyskakujące okienka są złośliwe. Zmieniają układ strony, uruchamiają dźwięk czy film. Przypadkowe kliknięcie może spowodować zawirusowanie komputera.

Warto więc zablokować w przeglądarce Internet wyskakujące okienka. Przykładowo dla przeglądarki Mozilla Firefox. Należy w pasku opcji u góry wybrać narzędzia -> opcje -> zakładka zaawansowane -> należy zaznaczyć opcję „Ostrzeż, jeśli witryny próbują przekierować lub odświeżyć stronę”. Często też program Firefox się pyta czy nadal ma blokować wyskakujące okienka.

Kolejnym zagrożeniem związanym głównie z pocztą, ale też z komunikatorami. Tym zagrożeniem jest SPAM.

SPAM – reklama strony lub produktu wysyłana do dużej grupy odbiorców. Często zawiera wiele odsyłaczy, niekiedy załączniki.

SPAM jest bardzo popularnym w dzisiejszych czasach zagrożeniem niesionym przez sieć Internet. Niemal codziennie otrzymujemy niechciane e-maile na naszą pocztę elektroniczną.

Musimy pamiętać, aby nie otwierać podejrzanych e-maili tylko od razu je kasować. Po ich otwarciu na nasz komputer może pobrać się wirus. W żadnym wypadku nie należy otwierać załączników zawartych w SPAM’ie. Warto ustawić, aby nasza poczta elektroniczna miała opcję wykrywania SPAM’u. W tym momencie usuwamy wszystkie wiadomości, które system przeniósł do folderu SPAM.

Jest to ważna funkcja ochronna. Pamiętaj o niej!

Login – nazwa użytkownika (np. jacek22; kezloom itp.)

Hasło – ciąg liter, cyfr i znaków, który powinien być trudny do odgadnięcia oraz znany tylko Tobie.

Jeśli już wiesz co oznaczają powyższe słowa możemy przejść do opisywania jednego z zagrożeń – kradzieży tożsamości.

W Internecie nieraz będziesz wręcz zmuszony do podania loginu, hasła i danych osobowych, czasem też daty urodzenia oraz daty zamieszkania. Dla Twojego bezpieczeństwa podawaj zmyślone dane, a prawdziwe wpisuj tylko pod zgodą rodziców oraz na portalach znanych, popularnych i autentycznych np. portal aukcyjny Allegro.pl .

Przy wpisywaniu loginu i hasła pamiętaj, aby login był łatwy dla Ciebie do zapamiętania, a hasło zawierało litery, cyfry oraz znaki specjalne (!@#$%^&*(){}[]:;”‘<>,.?/|\). Hasło zawierające ok. 10 znaków po kilka liter, cyfr i tzw. specjalnych będzie trudne do odgadnięcia dla cyberprzestępców oraz trudne do odkodowania dla aplikacji rozszyfrowujących.

Kradzieży tożsamości często dokonują programy szpiegowskie, które są wirusami komputerowymi. Opis ich znajduje się w dziale „Wirusy komputerowe”. Te programy nazywane profesjonalnie spyware – instalują się one po cichu i bez zgody użytkownika.

Pisałeś kiedyś już z kimś na Chacie czy forach dyskusyjnych? Domyślam się, że tak. Jak byłem młodym dzieckiem i chodziłem do szkoły podstawowej to anonimowy użytkownik spytał się o moje imię, a potem o nazwisko oraz podstawówkę do której chodzę – na szczęście odmówiłem. Gdybym podał tak prywatne dane mógłbym zostać ofiarą cyberprzestępcy. Nikt nie wie kto kryje się po drugiej stronie komputera. Pamiętaj, aby nigdy nie podawać swojego imienia, nazwiska, miasta, adresu zamieszkania oraz telefonu. Nie udzielaj także informacji o swoich rodzicach – ich wykształceniu, miejscu pracy.

Pamiętaj!

• nie podawaj swoich danych osobowych bez zgody rodziców
• nie podawaj nikomu swojego loginu i hasła
• na Chatach i forach Internetowych nie podawaj nikomu swojego imienia, nazwiska, adresu zamieszkania
• przypomnij rodzicom o włączeniu Firewall, aktualizacjach systemu operacyjnego oraz programach antywirusowych z opcją anty szpiegowską

Internet jest jak nieskorygowana książka – zawiera wiele nieodpowiednich treści. Ty, młody człowieku jesteś narażony na przemoc, wulgaryzmy, strach, pornografię, tematy o używkach, hazard oraz dyskryminację.

Owe treści możemy ogólnie nazwać cyberprzestępcami. Mogą one być szkodliwe dla twojej psychiki, zmienić twoje zachowanie, narazić Cię na strach.

Na nieodpowiednie treści możesz natrafić na nieznanych stronach Internetowych, w programach tworzonych przez anonimowych użytkowników, komunikatorach Internetowych.

W momencie, gdy nie wiesz czy przeglądane przez Ciebie strony, pobierane aplikacje i pliki zawierają nieodpowiednie treści, poproś o pomoc osobę dorosłą.

Co zrobić, aby się nie uzależnić?

1. Postaraj sobie wyznaczyć maksymalny czas pracy na komputerze.
2. Co pewien czas zajmij się przez chwile czymś innym – rób przerwy.
3. Po powrocie ze szkoły staraj się, aby włączenie komputera nie było Twoją pierwszą czynnością.
4. Zamiast komputera wybierz sport i aktywne spędzanie wolnego czasu.
5. Pamiętaj, że poza cyberświatem istnieje rzeczywistość, do której trzeba wracać.